

Szanowni Państwo,
W dniu 1 grudnia 2008 r. weszła w życie nowelizacja do ustawy o VAT. Poniżej prawnicy kancelarii Leśnodorski, Ślusarek i Wspólnicy prezentują najważniejsze zmiany w zakresie podatku VAT wynikające z tej nowelizacji.
Zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym następuje w ciągu 60 dni od dnia złożenia rozliczenia. Organ podatkowy może ten termin wydłużyć, jeśli uzna, że konieczne jest dodatkowe zweryfikowanie zasadności zwrotu. Jednocześnie podatnik może uzyskać zwrot w terminie, jeśli przedstawi zabezpieczenie majątkowe. Istotną nowością, jaką wprowadza nowelizacja, jest możliwość uzyskania zwrotu podatku przez podatników, którzy w danym okresie nie dokonali czynności opodatkowanych i np. tylko nabywał towary lub usługi. W takich przypadkach termin zwrotu wynosi 180 dni z możliwością skrócenia do 60 dni, jeśli zostanie ustanowione zabezpieczenie majątkowe.
Dotychczas podatnicy mogli odliczać podatek naliczony jedynie od wydatków, które stanowiły KUP dla celów podatków dochodowych. Nowelizacja usuwa to ograniczenie. Jednocześnie należy podkreślić, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych regulacja ta była, co do zasady, sprzeczna z prawem wspólnotowym. Oznacza to, że jeśli podatnicy nie odliczyli podatku naliczonego od takich transakcji po 1 maja 2004 r., to wciąż możliwe jest dokonanie takiego odliczenia.
Dotychczas podatnik mógł dokonać odliczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za okres rozliczeniowy (miesiąc lub kwartał), w którym uzyskał fakturę lub dokument celny lub za następny taki okres. Obecnie możliwość ta została wydłużona o dodatkowy okres rozliczeniowy (miesiąc lub kwartał).
Co do zasady zbycie budynków, budowli lub ich części jest zwolnione z VAT, z wyjątkiem sytuacji, gdy sprzedaż jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, albo od zasiedlenia nie minęły 2 lata. Jednakże, przy spełnieniu odpowiednich warunków, jeśli podatnik wyrazi taką wolę, transakcja taka może być opodatkowana.
Dostawy towarów dokonywane przez podatnika VAT nieposiadającego siedziby ani stałego miejsca prowadzenia działalności w Polsce będą rozliczane przez prowadzącego magazyn konsygnacyjny, o ile spełnione zostaną dodatkowe warunki. Dzięki temu zagraniczny dostawca nie będzie musiał rejestrować się na potrzeby VAT w Polsce ani nie będzie musiał spełniać innych obowiązków dokumentacyjnych.
Dotychczas jedynie zbycie przedsiębiorstwa lub oddziału samodzielnie sporządzającego bilans pozostawało poza zakresem VAT (przepisy te były niezgodne z prawem wspólnotowym). Od 1 grudnia br. poza zakresem VAT pozostaje transakcja zbycia przedsiębiorstwa oraz zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Oznacza to, że w przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa należy zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych.
Nieodpłatne przekazanie produktów spożywczych (innych niż napoje alkoholowe) przez ich producentów jest zwolnione z VAT, jeśli obdarowanym są organizacje pożytku publicznego wykorzystujące te towary na cele statutowe. Jednocześnie producenci zachowują prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków związanych z wytworzeniem tych produktów.
Wszyscy podatnicy mogą wybrać kwartalny sposób rozliczania się z podatku VAT, z zastrzeżeniem, iż poinformują pisemnie o tym fakcie organ podatkowy. Składanie deklaracji co kwartał nie oznacza, że nie trzeba będzie w ogóle rozliczać podatku VAT w okresach miesięcznych. Podatnicy, którzy nie są małymi podatnikami, będą musieli wpłacać zaliczki za pierwszy i drugi miesiąc kwartału.
Od 1 grudnia 2008 roku w przypadku stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji wykazał kwotę zobowiązania podatkowego niższą od kwoty należnej organy podatkowe lub organy kontroli skarbowej nie mogą już określić dodatkowego zobowiązania w podatku VAT odpowiadającego 30 % kwoty zaniżenia tego zobowiązania. Istotne jest, że - jak wynika z przepisów przejściowych - do postępowań wszczętych, ale nie zakończonych ostateczną decyzją przed 1 grudnia 2008 roku, stosuje się nowe przepisy. Oznacza to, że organy podatkowe nie mogą nałożyć na podatnika 30 % sankcji, nawet gdy uchybienia miały miejsce przed wejściem w życie nowelizacji (tj. w czasie, gdy przepisy dotyczące 30 % sankcji jeszcze obowiązywały).
Nowelizacja w znacznym stopniu ułatwi podatnikom odzyskiwanie podatku VAT z nieściągalnych wierzytelności. Zasadniczą zmianą jest odstąpienie od uzależnienia prawa do korekty od uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Ponadto, należy podkreślić, że skrócony został okres, w którym można dokonać korekty w tym zakresie. Wynosi on 2 lata od końca roku w którym została wystawiona faktura.
Zmieniają się zasady wykazywania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów niepotwierdzonej odpowiednimi dokumentami. Dotyczą one zarówno momentu wykazania dostawy w sytuacji, gdy nie została ona potwierdzona odpowiednimi dokumentami oraz sposobu korygowania rozliczeń po późniejszym uzyskaniu odpowiednich dokumentów.
Zgodnie z nowymi przepisami w przypadku świadczenia usług niematerialnych przez zagraniczną spółkę posiadającą odział w Polsce na rzecz polskiego podatnika fakturę za te usługi wystawi zagraniczna spółka i to ona będzie jedynie zobowiązana do rozliczenia podatku VAT. Istotne zmiany dotyczą również miejsca opodatkowania świadczonych w kraju usług na ruchomym majątku rzeczowym (tj. naprawa, uszlachetnianie).
Kontrowersyjny przepis pozwalający sprzedawcy obniżyć podstawę opodatkowania dopiero po otrzymaniu potwierdzenia odbioru faktury korygującej przez kupującego został przeniesiony z rozporządzenia do ustawy o VAT. Należy zauważyć, że istnieją poważne wątpliwości co do zgodności tego przepisu z prawem wspólnotowym.
Zgodnie nowymi regulacjami, co do zasady, w przypadku, gdy kwoty stosowane do określenia podstawy opodatkowania są określone w walucie obcej, przeliczenia na złote dokonuje się według kursu średniego danej waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień roboczy poprzedzający dzień powstania obowiązku podatkowego.
Łukasz Adamczyk - prawnik
Marcin Grzelecki - aplikant radcowski