- Tematy -
1- Upadłość, przesłanki.
Upadłość ogłasza się w stosunku do przedsiębiorcy, który stał się niewypłacalny. Pojęcie niewypłacalności ustawodawca zdefiniował w dwojaki sposób: Więcej…
2- Odpowiedzialność za nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W razie zaistnienia którejkolwiek z dwóch przesłanek ogłoszenia upadłości, złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości jest czynnością obligatoryjną. Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego i naprawczego (dalej "PUN"), przedsiębiorca jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Więcej…
3- Jakie czynności mogą być uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości?
Niekiedy przedsiębiorcy wiedząc, że zbliża się dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości próbują rozdysponować zebrany majątek. Niektóre jednak takie czynności mogą być uznane za bezskuteczne. Uznanie czynności upadłego za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości powodować będzie, iż z punktu widzenia wierzycieli czynności takie uznawane są za „niebyłe” Więcej…
- Aktualności -
Nasze szkolenia
Zapraszamy na szkolenia prowadzone przez naszych prawników:
"Internet a reklama" - prelegent: Krzysztof Czyżewski, szkolenie w ramach Uniwersytetu Reklamy, organizator Stowarzyszenie Agencji Reklamowych, Warszawa
"Prawne aspekty reklamy w Internecie", szkolenie w ramach konferencji "Skuteczna promocja w Internecie, prelegenci: Krzysztof Czyżewski, Maciej Kubiak, organizator CooperConferences, Warszawa
"Prawo w działaniach biura prasowego i biura promocji" - prelegent: Krzysztof Czyżewski, szkolenie w ramach konferencji "Budowanie wizerunku instytucji publicznej", organizator Gremium IDK, Warszawa
"Prawo autorskie w działaniach promocyjnych urzędu" - prelegent: Krzysztof Czyżewski, organizator Gremium IDK, Warszawa
"Prawo autorskie w instytucjach promocji kultury"- prelegent: Krzysztof Czyżewski, organizator Gremium IDK, Warszawa
- Artykuły -
1- Upadłość, przesłanki.
Upadłość ogłasza się w stosunku do przedsiębiorcy, który stał się niewypłacalny. Pojęcie niewypłacalności ustawodawca zdefiniował w dwojaki sposób:
1- Jako niewykonywanie przez przedsiębiorcę wymagalnych zobowiązań, czyli zobowiązań, co do których wierzyciel ma możność żądania zaspokojenia;
lub też
2- Jako sytuację, w której zobowiązania przedsiębiorcy (wymagalne i niewymagalne) przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Sytuacja w której przedsiębiorca nie wykonuje wymagalnych zobowiązań.
Niewykonywanie przez przedsiębiorcę zobowiązań nie musi mieć charakteru trwałego, bowiem wystarczająca dla ogłoszenia upadłości będzie sytuacja, która w ocenie sądu powoduje pokrzywdzenie wierzycieli. Teoretycznie podstawa do ogłoszenia upadłości zachodzi w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie płaci choćby niewielkiej części długów.
Sytuacja, w której zobowiązania przedsiębiorcy (wymagalne i niewymagalne) przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
Dla oceny czy została spełniona powyższa przesłanka istotne jest porównanie zobowiązań (wymagalnych i niewymagalnych) przedsiębiorcy z wartością jej majątku. Należy jednocześnie pamiętać, że powyższe badanie nie może sprowadzać się jedynie do odczytania treści bilansu. Treść bilansu nie odzwierciedla wszystkich składników majątku przedsiębiorcy składających się na pojęcie majątku i warunkujących podstawy ogłoszenia upadłości (np. kapitały własne i zysk są umieszczane w bilansie po stronie pasywów, a nie aktywów). Tym samym wycena majątku Spółki, nie może być oparta tylko w oparciu o bilans, który jedynie porządkuje majątek przedsiębiorcy według źródeł jego finansowania.
Należy równocześnie podkreślić, że przepisy prawa upadłościowego, aby złagodzić surowe przesłanki warunkujące konieczność ogłoszenia upadłości, wprowadzają dla przedsiębiorców swoisty "wentyl bezpieczeństwa". Sąd może oddalić złożony wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli opóźnienie przedsiębiorcy (w tym przypadku, Spółki) w wykonaniu zobowiązań nie przekracza trzech miesięcy, a suma niewykonanych zobowiązań nie przekracza zarazem 10% wartości bilansowej przedsiębiorstwa. Wartości bilansowej przedsiębiorstwa nie można utożsamiać z wartością księgową poszczególnych składników jego majątku ujmowanych w bilansie na podstawie odrębnych przepisów.
Cele postępowania upadłościowego
Istnieją dwie drogi postępowania upadłościowego:
1. postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu,
2. postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku przedsiębiorcy.
Celem obu postępowań jest interes wierzycieli zmierzający do zaspokojenia ich wierzytelności. W związku z tym, wierzyciele przedsiębiorcy mają także prawo do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu
W razie zgłoszenia wniosku o upadłość (przez przedsiębiorcę lub wierzycieli) korzystnym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy jest postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu, gdyż w takiej sytuacji istnieje możliwość uzdrowienia (restrukturyzacji) przedsiębiorstwa samego upadłego. Sąd ogłasza upadłość z możliwością zawarcia układu zawsze wtedy, gdy będzie uprawdopodobnione, że w drodze układu wierzyciele będą zaspokojeni w wyższym stopniu, niż po przeprowadzeniu postępowania obejmującego likwidację majątku przedsiębiorcy.
Nie mniej jednak postępowania tego nie prowadzi się, gdy z uwagi na dotychczasowe zachowanie się przedsiębiorcy nie ma pewności, że układ będzie wykonany (np. w przypadku nieuczciwego, nierzetelnego sposobu prowadzenia negocjacji z wierzycielami w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości).
Restrukturyzacja zobowiązań w przypadku zawarcia układu może obejmować w szczególności:
Najczęściej w postępowaniu upadłościowym z możliwością zawarcia układu spotykana jest sytuacja, w której przedsiębiorca uzyskuje zmniejszenie sumy długów i rozłożenie spłaty długów na raty.
W przypadku zwarcia układu z wierzycielami niewątpliwie korzystnym rozwiązaniem dla przedsiębiorcy jest również:
Układ może przewidywać również zaspokojenie wierzycieli poprzez likwidację majątku upadłego np. poprzez przejecie majątku upadłego przez wierzycieli (układ likwidacyjny).
Propozycje układowe przedsiębiorca przedstawia wraz z wnioskiem o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Układ jest przyjęty, jeśli wypowie się za nim określona liczba wierzycieli w sposób wskazany w art. 285 PUN (Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze) Zawarcie układu stwierdza postanowieniem sędzia-komisarz. Jeśli natomiast układ nie dojdzie do skutku sąd ogłosi likwidację majątku przedsiębiorcy. Ponowny układ nie jest w takim przypadku możliwy. Po zawarciu układu przedsiębiorca może dalej funkcjonować w obrocie.
Postępowanie upadłościowe obejmujące likwidację majątku przedsiębiorcy
PUN zakłada priorytet postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu nad postępowaniem upadłościowym obejmującym likwidację majątku przedsiębiorcy. Oznacza to, iż w pierwszej kolejności sąd po ustaleniu niewypłacalności przedsiębiorcy bada czy nie zachodzą przesłanki do zawarcia układu, a dopiero w razie braku podstaw do zawarcia układu sąd ogłasza upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego. W razie ogłoszenia upadłości obejmującej likwidację majątku, sąd powołuje syndyka, który będzie w zasadzie pełnił funkcje likwidacyjne. Syndyk w ramach swoich zadań decyduje m.in. o celowości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej przez upadłego.
Joanna Gawkowska-Kuk - radca prawny
Prześlij znajomemuChcę zapytaćPowrót
2- Odpowiedzialność za nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W razie zaistnienia którejkolwiek z dwóch przesłanek ogłoszenia upadłości, złożenie przez przedsiębiorcę wniosku o ogłoszenie upadłości jest czynnością obligatoryjną. Zgodnie z przepisami prawa upadłościowego i naprawczego (dalej "PUN"), przedsiębiorca jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Przepis ten zawiera normę o charakterze bezwzględnie obowiązującym, zaś prawo nie przewiduje jakichkolwiek wyjątków od stosowania tego przepisu. Właściwy termin, od którego należy liczyć dwa tygodnie, należy oceniać od dnia, w którym ujawniły się wobec osoby zobowiązanej do zgłoszenia wniosku informacje stanowiące podstawę ogłoszenia upadłości, np. w sporządzonym bilansie (który jednak należy interpretować tak jak zostało wskazane powyżej).
W myśl przepisów, jeżeli przedsiębiorca jest osobą prawną (...), obowiązek [zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości] spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. A zatem, w świetle art. 299 Kodeksu Spółek Handlowych obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości dotyczy każdego członka zarządu.
Naruszenie przez członka zarządu obowiązku złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi poważne naruszenie prawa, narażające go tym samym na wyjątkowo szeroką odpowiedzialność.
Odpowiedzialność ta przedstawia się w sposób następujący:
1) na podstawie art. 21 ust. 3 PUN - nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, powoduje odpowiedzialność członka zarządu za szkodę, pod warunkiem jednak, że szkoda została wyrządzona z winy tej osoby. Uprawnionym do domagania się odszkodowania może być nie tylko wierzyciel, lecz także inne podmioty. W omawianym przypadku szkoda obejmuje zarówno szkodę rzeczywistą (damnum emergens), jak i utracone korzyści (lucrum cessans);
2) na podstawie art. 299 § 1 i 2 KSH – nie zgłoszenie przez członka zarządu wniosku o ogłoszenie upadłości, w wyniku czego egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, powoduje, że członek zarządu staje odpowiedzialnym osobiście, całym swoim majątkiem, za zobowiązania tej spółki wobec wierzycieli . Odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 KSH nie ma charakteru odpowiedzialności odszkodowawczej lecz jest ona odpowiedzialnością wywodzącą się z powołanego przepisu ustawy (odpowiedzialność ex lege). Dochodzenie odpowiedzialności w stosunku do członka zarządu na podstawie przepisu art. 299 § 1 KSH i art. 21 ust. 3 PUN jest niezależne.
Należy w tym miejscu podkreślić, zgodnie z art. 299 §1 KSH jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Przesłanki solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, przewidzianej w art. 299 § 1, są tylko dwie:
Wierzyciel nie musi przy tym wykazywać, iż wyczerpał wszelkie możliwe sposoby egzekucji. Ponoszenie odpowiedzialności przez członków zarządu nie jest także uwarunkowane tym, aby bezskuteczność egzekucji została formalnie stwierdzona z inicjatywy wierzyciela występującego z powództwem.
Członek zarządu nie będzie odpowiadać za zobowiązania spółki, nawet w razie bezskuteczności prowadzonej wobec niej egzekucji, tylko w sytuacji gdy:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub
b) wszczęto postępowanie układowe,
c) nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości albo nie wszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy,
d) pomimo nie zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2 KSH).
Należy jednak podkreślić, że odpowiedzialność przewidziana w art. 299 KSH dotyczy tylko członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
3) na podstawie art. 373 ust. 1 pkt 1 PUN – zgodnie z przywołanym przepisem sąd może orzec pozbawienie na okres od trzech do dziesięciu lat prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu osoby, która ze swej winy, będąc zobowiązana do tego z mocy ustawy, nie złożyła w terminie dwóch tygodni od dnia powstania podstawy do ogłoszenia upadłości, wniosku o ogłoszenie upadłości.
4) na podstawie art. 586 KSH – członek zarządu, który nie zgłosi wniosku o ogłoszenie upadłości spółki handlowej pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość, dopuszcza się przestępstwa, które zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Przestępstwo to kryminalizuje każdy przypadek niezłożenia wniosku o upadłość spółki. Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku zgłoszenia upadłości powstaje na gruncie przepisu art. 586 KSH zarówno wtedy, gdy likwidator nie wystąpił w ogóle z wnioskiem o upadłość, mimo zaistnienia obiektywnych przesłanek złożenia takiego wniosku, jak również, gdy wniosek został złożony z przekroczeniem ustawowego terminu, przewidzianego w art. 21 § 1 i 2 PUN.
Na podstawie powyższego można dojść do wniosku, że prawo w sposób wyjątkowo rygorystyczny traktuje zaniechanie polegające na nie zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości przez członka zarządu.
Joanna Gawkowska-Kuk - radca prawny
Prześlij znajomemuChcę zapytaćPowrót
3- Jakie czynności mogą być uznane za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości?
Niekiedy przedsiębiorcy wiedząc, że zbliża się dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości próbują rozdysponować zebrany majątek. Niektóre jednak takie czynności mogą być uznane za bezskuteczne. Uznanie czynności upadłego za bezskuteczne w stosunku do masy upadłości powodować będzie, iż z punktu widzenia wierzycieli czynności takie uznawane są za „niebyłe” .
Czynności dokonane przez upadłego mogą być uznane za bezskuteczne:
1) z mocy prawa,
2) przez sędziego - komisarza na wniosek syndyka, nadzorcy sądowego, zarządcy lub z urzędu.
Ad. 1). Zgodnie z art. 127 ust. 1 i 2 PUN w razie ogłoszenia upadłości za bezskuteczne z mocy prawa uznane są następujące czynności:
1. czynności prawne (także w razie zawarcia przez upadłego ugody sądowej, uznania przez upadłego powództwa i zrzeczenia się przez upadłego roszczenia) dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (np. polegające na zbyciu majątku, obciążeniu majątku etc.), jeżeli:
2. Zabezpieczenie (np. hipoteką) lub spłacenie przez upadłego długu niewymagalnego (tzn. przed terminem płatności), jeżeli zabezpieczenia lub zapłaty dokonano na dwa miesiące przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości (czynności te mogą być uznane za skuteczne, jeżeli wierzyciel wykaże, że nie wiedział o istnieniu podstawy do ogłoszenia upadłości) zgodnie z art. 127 ust. 3 PUN.
Od wskazanych przypadków bezskuteczności istnieje wyjątek (art. 127 ust. 4 PUN), polegający na tym, że zabezpieczenia będą skuteczne, jeżeli zostaną ustanowione przed dniem ogłoszenia upadłości w związku z terminowymi operacjami finansowymi zdefiniowanymi w art. 85 ust. 1 PUN, w tym nabywaniem m.in. opcji, lub sprzedażą papierów wartościowych ze zobowiązaniem do ich odkupu.
3. Wszystkie czynności prawne odpłatne dokonane przez upadłego (w tym, m.in. leasing, wypłata dywidendy lub zaliczki na dywidendę) w terminie sześciu miesięcy przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dokonane:
Ad. 2) Zgodnie z przepisami PUN w razie ogłoszenia upadłości sędzia- komisarz na wniosek syndyka, nadzorcy sądowego, zarządcy lub z urzędu (tj. samodzielnie) uzna za bezskuteczne następujące czynności:
1. Dotyczące obciążenia majątku upadłego hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub innym obciążeniem rzeczowym, jeżeli upadły:
2. Wypłata wynagrodzenia za pracę, a także w związku z rozwiązaniem stosunku pracy albo umowy o usługi związane z zarządzaniem przedsiębiorstwem dla:
uznana będzie za bezskuteczną wobec masy upadłości, jeżeli sędzia- komisarz uzna, iż wynagrodzenie jest rażąco wyższe od wynagrodzenia za danego rodzaju pracę lub świadczenie usług i nie jest uzasadnione nakładem pracy. (art. 129 ust. 1 PUN).
Nadto należy pamiętać, że z zasady zgodnie z art. 81 PUN po ogłoszeniu upadłości nie można obciążyć składników masy upadłości prawem zastawu, zastawu rejestrowego i zastawu skarbowego ani dokonać wpisu w księdze wieczystej lub rejestrze dotyczącego tych składników celem zabezpieczenia wierzytelności, chociażby powstała ona przed ogłoszeniem upadłości.
Joanna Gawkowska-Kuk - radca prawny